İsrailli Çeviri Kuramcısı
Itamar Even-Zohar, çeviribilimde Çoğul Dizge Kuramı olarak bilinen kuramı geliştiren İsrailli bir araştırmacıdır. Bu kurama göre edebiyat, çevrilmiş eserler de dahil olmak üzere, kendi içinde farklı türlerin ve metinlerin sürekli olarak merkezi konum için yarıştığı dinamik bir dizgedir. Even-Zohar, bu yapı içinde çeviri edebiyatın da bağımsız bir alt dizge olduğunu ileri sürer. Bu kurama göre çeviri edebiyatın dizge içindeki konumu (merkezi ya da çevresel bir konumda olması) kullanılan çeviri stratejilerini doğrudan etkiler. Çeviri edebiyatın merkezde yer aldığı durumda çevirmenler, kaynak metne bağlı kalarak yeterli (kaynak odaklı) çeviriler yapma eğilimindedir. Öte yandan çeviri edebiyatın çevresel bir konumda yer aldığı durumda çevirmenler, erek kültürün yerleşik normlarına uymaya daha meyilli olur ve kabul edilebilir (erek odaklı) çeviriler tercih edebilirler. Even-Zohar, çeviri edebiyatın merkezde yer aldığı üç temel durum tanımlar:
1. Bir edebiyat dizgesi henüz “genç” ve yerleşme sürecindeyken, yerli modeller yetersiz kalıp hazır modeller için köklü edebiyatlara başvurulduğunda
2. Bir edebiyat dizgesinin “çevresel” veya “güçsüz” olduğu durumlarda
3. Edebi tarihte kritik bir dönüm noktası yaşandığında ve edebiyat dizgesinde bir boşluk oluştuğunda çeviri, bu boşluğu doldurarak merkeze yerleşir.